Lương Ly chưa kịp xin lỗi Trần Hoành Sâm, sáng sớm hôm sau cậu đã vác hành lý lủi thủi đi tham gia trại hè.
Đoàn hợp xướng nơi Kiều Vũ sinh hoạt sẽ đại diện Tiểu Huỳnh Tinh tham dự buổi diễn giao lưu văn hóa thiếu nhi Trung – Mỹ, tiết mục là bài “Tôi và Tổ quốc tôi”. Cậu đảm nhận phần lĩnh xướng, nhưng thầy trong đoàn nghe qua cho rằng tình cảm chưa đủ dạt dào, cậu bèn buồn phiền. Mẹ Kiều bèn nhờ thầy Diêu chỉ dẫn đôi chút, thầy Diêu nhận lời.
Khi Kiều Vũ đến tìm Lương Ly, mẹ Thẩm đang thu xếp khăn lông, xà bông, dầu gội, dép nhựa và quần áo thay giặt, chuẩn bị dẫn cô đi phòng tắm công cộng tắm rửa.
Lương Ly đưa trả lại cho cậu tấm bằng khen cùng bức thư, mới nói xin lỗi. Kiều Vũ chẳng lấy làm chi: “Anh sớm biết em không đi được mà.”
Cậu nhận lấy bỏ vào cặp, lại lôi ra mấy quyển sách, tập vở và một hộp băng cát-xét đặt lên bàn, giải thích: “Tháng chín này em lên lớp năm rồi, phải học trước, bằng không chắc chắn sẽ nằm trong mấy người cuối lớp.”
Lương Ly tò mò cầm một quyển lên lật xem, là sách tiếng Anh. Cô thật thà thú nhận: “Em chưa từng học qua đâu!”
Rồi nghiêng đầu nhìn cậu: “Anh có thể dạy em không?”
“Anh giúp không nổi đâu!” Kiều Vũ lắc đầu: “Em đừng cái gì cũng dựa vào người khác, dựa không được, chuyện gì cũng phải trông cậy vào chính mình.”
Cậu ngừng lại một chút: “Trong trường có vài người chuyên ức h**p Nhóc Tân Cương, chỉ có học giỏi, bọn họ mới không dám.”
Mẹ Thẩm xách túi xách căng phồng đi tới, thấy Kiều Vũ thì mỉm cười hỏi: “Đến tìm thầy Diêu tập hát hả?”
Kiều Vũ gọi một tiếng “Con chào bà”, rồi đáp phải.
Mẹ Thẩm động viên cậu: “Bà bữa trước đi xuống cầu thang, nghe con hát, hát hay dữ dội, nhất định thi sẽ được hạng nhất.”
Kiều Vũ thầm nghĩ: Bà hiểu cái gì chứ, bà đâu phải giám khảo! Nhưng cậu cũng chỉ cười cười, tạm biệt rồi đi xuống nhà thầy Diêu.
Mẹ Thẩm dẫn Lương Ly tới tiệm hớt tóc cắt bím trước, rồi vội vã đưa tới phòng tắm công cộng. Hai bà chị em đã hẹn trước đang chờ sẵn ở cửa. Bước vào liền thấy một cái bàn nhỏ, một bà chủ đầy mặt ngang dọc ngồi đó ăn bánh gạo nấu canh, là gương mặt xa lạ. Sau lưng bà ta một dãy dài những thanh gỗ, ken dày đặc treo đầy chìa khóa buộc dây thun và bảng số nhựa. Trước mặt là hai cánh cửa, đều che kín bằng rèm bông dài chấm đất, trên mảng tường trắng phía trên cửa, dùng sơn đỏ nguệch ngoạc viết hai chữ “Nam” và “Nữ”.
“Mua vé!” Người quen thì biết giá, mỗi người moi tiền góp lại đưa lên. Bà chủ đặt bát xuống, gắp tiền lên đếm, lại nhìn mấy người họ từ đầu đến chân, cao giọng hỏi: “Bao nhiêu người?”
Mẹ Thẩm đáp trước: “Ba người!”
Bà chủ hung hăng chỉ vào Lương Ly: “Đây không phải người sao?”
Mẹ Thẩm nghe chói tai: “Nó là trẻ con mà! Trước giờ tới đều miễn phí, bữa nay lại thu tiền?”
“Trẻ con thì không phải người chắc!” Bà chủ không khách sáo: “Thêm ba đồng nữa bỏ đó rồi mới được vô.”
Mẹ Thẩm lầm bầm: “Xe buýt trẻ con còn được miễn vé, bà lại thu, nào có cái lý đó.”
Bà chủ càng cao giọng: “Rõ ràng cho minh bạch, đây không phải xe buýt, là phòng tắm công cộng! Đòi chiếm lợi ở chỗ tôi, thì chẳng khác nào hổ đầu vỗ muỗi, muốn chết không!”
Mẹ Thẩm sĩ diện nhất, mặt đỏ bừng như máu: “Bọn tôi chiếm tiện nghi gì của bà chứ, thu tiền bậy bạ còn không cho người ta nói? Phục vụ nhân dân mà cái thái độ vậy sao! Ủy ban thành phố có hộp thư góp ý cho dân, tôi phải viết thư khiếu nại bà mới được!”
Người đến tắm và tắm xong càng lúc càng đông, đứng một bên coi náo nhiệt. Lương Ly thấy lạ lẫm, ngoại với mẹ tính tình quả thực khác nhau, mẹ chịu nhịn, bà ngoại thì không chịu nổi, thích cãi vã om sòm.
Một bà chị đi cùng vừa khuyên vừa đưa ba đồng tiền, bà chủ nhà tắm từ dãy gỗ sau lưng giật xuống bốn chiếc chìa khóa, quăng lên bàn, rồi lại bưng bát tiếp tục ăn bánh gạo nấu canh.
Mẹ Thẩm còn mắng: “Đồ không có lương tâm, coi chừng nghẹn chết bà đi!”
Bà chị cầm chìa khóa, cùng một người khác dìu mẹ Thẩm vén tấm rèm dày bước vào. Lương Ly theo sau, một luồng hơi nóng ẩm ướt ập thẳng vào mặt, mùi tanh ngai ngái chẳng dễ ngửi.
Ánh sáng mờ tối, bóng đèn chao lắc lư phủ đầy hơi nước, bốn phía càng thêm mờ mịt. Lương Ly dụi dụi mắt, mới thấy giữa phòng đặt một dãy ghế dài cho người ngồi, có người đang c** q**n áo, có người đang mặc vào, còn có người chẳng mặc gì, ngồi đó nghỉ ngơi giữa làn hơi nóng. Trước sau là năm tầng tủ thay đồ, gắn những ô vuông có lỗ khóa. Mặt đất ẩm ướt tối tăm, có để sẵn dép nhựa màu cà phê miễn phí, mỗi chiếc vứt một nơi. Một bà chị quên mang dép, tìm mãi mới lục được hai chiếc cùng một bên chân, miễn cưỡng xỏ vào, vừa mang vừa than: “Tiền thì thu, mà cơ sở hạ tầng chẳng lo gì hết.”
Mẹ Thẩm moi trong túi quần ra ba đồng nhét cứng vào tay người đã trả hộ mình trước đó, mở khóa tủ, vừa cởi váy cho Lương Ly vừa nói: “Tôi đâu phải keo kiệt tiếc mấy đồng, là phải nói cho ra lẽ.”
“Với bà ta thì lý lẽ gì nữa!” Có người than: “Giờ đâu còn là của quốc doanh, giao khoán cho tư nhân kinh doanh rồi, chỉ chăm chăm kiếm tiền, nào có ý thức phục vụ!”
Mẹ Thẩm nói: “Chủ yếu là trong khu này chỉ có mỗi cái nhà tắm công cộng này, không còn chỗ khác để lựa chọn, nên mới hống hách như vậy.”
Vừa dứt lời, bà chủ đã bưng khay bước vào rao bán, trên đó bày củ cải xanh cắt khúc, lê tươi thái miếng, mấy gói mứt nhỏ cùng mấy chai nước cam. Không ai mua, dân thường sống tằn tiện, tiền đều phải tiêu cho đáng.
Bà chủ mặt nặng như chì rời đi, mẹ Thẩm lại thấy hả lòng như vừa thắng một trận.
Lương Ly theo bà ngoại vén tấm rèm bông thứ hai, một luồng hơi nóng trực tiếp phả vào mặt, bốn phía vẫn âm u, bóng người lờ mờ như ma quỷ. Trong phòng có chừng mười cái vòi sen, trong cùng là một bể lớn và hai bể nhỏ.
Hôm nay người đến đông, vòi sen đều có người chiếm, bể cũng đầy. Tiếng nước rào rào đập xuống nền đất hòa cùng tiếng nồi hơi bên ngoài ù ù, Lương Ly cảm giác lỗ tai như sắp điếc.
Mẹ Thẩm nhìn quanh, toàn người dắt theo cả nhà, khó nhọc lắm mới ngắm được một mục tiêu, liền đến thương lượng với người dưới vòi xem có thể dùng chung không. Người kia tóc đầy bọt xà bông, bèn nhường sang một bên tiếp tục kì cọ.
Mẹ Thẩm vội kéo Lương Ly vào dưới vòi sen dội nước, nước nóng hổi, da thịt nhanh chóng đỏ như tôm luộc. Cô muốn chạy trốn, nhưng bị nắm chặt, ngoại nói: “Con mà chạy đi là bị người ta giành mất liền.”
Bắt đầu ép đầu cô xuống xối nước, toàn là tóc vụn, trét dầu gội, ra sức chà gãi.
Lương Ly nhắm chặt mắt, chỉ cảm thấy dòng nước từ bốn phương tám hướng tràn xuống mặt, cuối cùng gom lại chảy thẳng vào mũi, vừa rát vừa căng, nhanh chóng không thở nổi, bắt đầu vùng vẫy muốn tránh ra. Nhưng hai tay mẹ Thẩm như kìm sắt kẹp chặt, không nhúc nhích được, cho đến khi có người lại gần hỏi: “Có cần kì lưng chà ghét không? Một đồng làm cả người!”
“Một đồng một lớn một nhỏ!” Mẹ Thẩm trả giá, tay thoáng nới lỏng.
Lương Ly nhân cơ hội thoát nạn, mặc cho bà ngoại gọi to phía sau, chạy ra đứng nép vào góc tường hít thở từng hơi lớn. Trước mặt là khung cửa sổ đóng kín, vậy mà vẫn cảm nhận được một chút mát mẻ, thế cũng đủ rồi!
Đến khi cô như lột một lớp da trở về ngõ nhỏ, đi ngang bếp thì thấy thầy Diêu đang đứng trước bếp than, dùng nồi thép nhỏ nấu gì đó, mùi giống thuốc bắc, ngửi đã thấy đắng.
Ngoại bảo cô, thứ nước đen sì trong nồi đó, tên gọi là cà phê!