Chiều thứ sáu tan học sớm, Tiêu Na và Lương Ly đi chợ nhỏ Miếu Thành Hoàng mua đồ văn phòng phẩm, hai người ngồi xe điện 126 đến cửa Bắc cũ, vừa đi vừa cười nói suốt dọc đường. Mua xong, Lương Ly thấy khát nước, Tiêu Na nói: “Nhà mình cách đây không xa, cậu đi theo mình đi.”
Vừa băng qua một con đường lớn, Lương Ly đã ngửi thấy một mùi hôi kỳ quái. Ở đầu ngõ đặt một thùng rác cao bằng người, đã chất đầy đến mức không thể nhét thêm, có thứ còn tí tách rơi xuống, mặt đất loang lổ một vũng nước bẩn xám đục lẫn xanh, sủi lên những bọt khí tanh tưởi. Trên đó vứt loạn xạ cả đống vỏ đậu lông ăn dở, vỏ cua bị nhai nát, còn có cả vỏ đầu tôm đỏ au lẫn xác tôm khô, vừa tanh vừa thối. Một công nhân vệ sinh đẩy xe tro than tới, hất một cái ụp xuống, còn mang theo cả tàn lửa, xèo xèo như rắn thè lưỡi, lũ ruồi xanh đầu đỏ mắt đỏ bị giật mình bay vù vù, va loạn xạ khắp nơi. Lương Ly vội nghiêng đầu, tiếng vo ve vụt lướt qua bên tai.
Cô nhíu mày, chỉ muốn nôn vì cái mùi hôi ấy, còn Tiêu Na thì có vẻ đã quen, kéo tay cô rẽ vào con hẻm tối tăm ẩm thấp, đến nhà thứ hai thì đẩy cửa bước vào. Bên trong là một cái thiên tỉnh, vẫn âm u, ban ngày mà cũng phải bật đèn. Giữa sân đặt cái bếp, trên đó chưng nồi áp suất, xì xì inh ỏi, khói bay nghi ngút khiến bóng đèn vàng ệch cả đi. Một mùi ngọt ngào tỏa khắp, át sạch mùi hôi thối ngoài cửa.
Tiêu Na nói đó là hàng xóm đang làm củ sen nhồi nếp rim đường, lát nữa sẽ mang ra Miếu Thành Hoàng bán cho khách du lịch, chứ người Thượng Hải bản xứ thì không ai ăn.
Cô bảo Lương Ly đợi một lát, để mình về nhà xem thím có ở đó không.
Lương Ly đành đứng yên, nhìn một người đàn bà mập đang làm củ sen nhồi nếp. Bà ta ngồi xổm trước chậu thau lớn, cầm bàn chải cọ mấy củ sen ngập bùn trong nước, chỗ khớp nối giữa các đốt sen khó rửa nhất thì bà dùng tay móc, móc đến mức kẽ móng tay đen kịt. Nước trong chậu cũng đục ngầu cát bùn. Những củ sen to mập rửa xong chất sang một thau khác, bà chẳng buồn rửa lại lần nữa, không biết là lười hay để tiết kiệm nước. Dùng dao gọt bỏ hai đầu, nhưng cũng không vứt, để riêng sang một bên. Đầu sen hở ra những lỗ tròn, bà múc nếp ngâm mềm bằng muỗng cho vào, rồi lấy đũa chọc xuống thông đường. Có lẽ đã quá quen tay, bà làm rất nhanh, xong một đốt sen liền nhét phần đầu sen cắt ra vào lại để bịt, rồi dùng mấy chiếc tăm xiên chặt cố định. Nồi áp suất thôi còn xì rít, bà mở nắp, vớt mấy khúc sen hầm ra từ nước đường sền sệt đen đỏ, đã biến thành màu đỏ son, đặt lên bàn gỗ tựa tường cho nguội.
Người đàn bà mập cứ bận rộn làm việc, đi tới đi lui, ra ra vào vào, chẳng thèm liếc Lương Ly lấy một cái, như thể chỉ cần chạm mắt thì sẽ phải cười, phải chào hỏi, rồi cắt cho cô một miếng sen nếp rim đường nếm thử.
Tiêu Na đứng ở cửa vẫy tay, Lương Ly vội chạy lại, nghe cô thì thầm đầy khoái trá: “Thím không có nhà.”
Bước vào cửa, Tiêu Na bật đèn, bên trong có một cái cầu thang. Góc tam giác giữa chân cầu thang với vách tường đặt một chiếc giường nhỏ, một bà cụ ngồi trên mép giường, tay cầm cái búa gỗ nhỏ gõ nhẹ lên chân. Tiêu Na giới thiệu: “Đây là bà mình. Bà ơi, đây là bạn học của con.”
Lương Ly lễ phép nói: “Con chào bà.”
Bà cụ hiền từ, gọi cháu gái: “Na Na, lấy bánh cho bạn con ăn đi.”
Tiêu Na kéo Lương Ly đi tiếp vào trong, là một căn phòng sáu bảy mét vuông, đặt giường, tủ đứng, bàn tròn, ghế đẩu… chen chúc như cái củ sen nhồi đầy ắp.
Tiêu Na cười: “Đây là chỗ ở của chú thím mình, còn mình với ba thì chen trên gác xép. Cậu ngồi đi.” Cô cầm bình nhựa màu hồng trên bàn lắc lắc, không có nước, liền chạy thình thịch lên gác lấy chùm chìa khóa xuống, rồi lại chạy vào gian bếp. Lương Ly cũng đi theo, chưa tới giờ tan ca, không gian trống trải, vòi nước đều lắp trong hộp gỗ có khóa, sợ hàng xóm lấy trộm nước máy nhà mình. Tiêu Na dùng chìa mở ra, hứng nửa ấm nước, đặt lên bếp than tổ ong đun. Hai người đứng đợi bên cạnh, chẳng mấy chốc đã mồ hôi nhễ nhại, mở khung cửa sổ dính đầy dầu mỡ, cuối cùng cũng có một luồng gió thổi vào, mang theo cả mùi ngọt của sen rim và mùi thối của rác. Một con mèo hoang rúc ở góc tường, đang gặm xương cá.
“Ba cậu đâu?” Lương Ly hỏi.
Tiêu Na nói: “Mấy hôm trước có người giới thiệu cho ba đi đóng quần chúng ở phim trường, một vai được hai chục đồng, còn bao một bữa cơm.” Cô lại nói: “Đêm hôm qua đi ga tàu, đóng phim kháng chiến, ông làm lính bị bắn chết, nằm trên đường ray giả làm xác, kết quả nằm nằm rồi ngủ quên, lúc tỉnh lại thì người ta giải tán hết, tiền thù lao chưa lấy, bánh trái cũng chưa ăn, hôm nay phải đi đòi lại.”
Cô kể chuyện đó như để chọc cho Lương Ly cười, Lương Ly chỉ cười một cái, nhưng lại thấy chẳng có gì đáng cười, ngược lại còn thấy chua xót.
Cô hỏi: “Thím cậu còn làm khó cậu không?”
Tiêu Na nói: “Mình, ba mình với thím và bà chia ra ở riêng rồi, thím thỉnh thoảng lại bới lông tìm vết, nổi giận chửi bới, ba mình kêu mình nhịn, đừng chấp, đợi hai cha con dành dụm được tiền, dọn ra ngoài, lúc đó mới tự do.”
Lương Ly vỗ vai cô: “Nhất định sẽ có ngày đó.” Tiêu Na mỉm cười gật đầu, cô vẫn lạc quan. Nghe nắp ấm kêu lách tách, cô rót nước vào bình thủy, lấy trong tủ bát ra một cái chén tráng qua, rót nửa bát để nguội, nhân lúc Lương Ly uống nước, cô lại khóa vòi nước lại.
Lúc Lương Ly ra về, cô chào tạm biệt bà cụ. Qua tấm màn muỗi vải màu xám bạc, nghe bà ậm ừ mấy tiếng, tiếng Thượng Hải kiểu cũ, rất khó nghe rõ, lại giống như lời mớ trong giấc ngủ.
–
Trong lòng Thẩm Bảo Trân hiểu rõ, Triệu Khánh Văn cưới Tuyết Cầm, bất kể trong khoa bệnh viện hay trong xóm ngõ, luôn có vài kẻ nhiều chuyện hả hê, bàn ra tán vào sau lưng, khiến cô càng thấy chán chường.
Tối hôm đó, cô gọi cả nhà lại, nói ra quyết định muốn ra nước ngoài: “Bác sĩ Peter bên Mỹ đã đề nghị với bệnh viện, hy vọng cử vài bác sĩ và y tá sang bệnh viện ông ấy để trao đổi, học tập y lý và kỹ năng chăm sóc tiên tiến. Con đã thi đậu TOEFL, liền nộp đơn xin đi theo diện công tác, chắc tám chín phần là được.” Mẹ Thẩm và Thẩm Hiểu Quân đều không ngờ cô lại có chuyện này, nhất thời chẳng biết nói gì.
Lương Ly thì lại khá phấn khởi, trong lớp cô, thân nhân của bạn bè đều có người ở nước ngoài, mỗi lần về nước đều mang theo rất nhiều đồ tốt. Cô hỏi: “Dì có phải đi Mỹ không?”
Bảo Trân “ừ” một tiếng, mỉm cười nói: “Đợi dì đi rồi, con cứ ngủ giường dì, không cần chen chúc với ngoại trên một cái giường nhỏ nữa.”
Thẩm Hiểu Quân sa sầm mặt: “Chỉ vì chuyện này mà đi nước ngoài thì chẳng cần. Nếu là vì mấy lời ong tiếng ve đó thì lại càng không cần.”
Bảo Trân nói: “Em không vì ai hết, em chỉ vì chính mình. Em muốn bước ra ngoài, mở rộng tầm mắt, tăng thêm kiến thức, muốn xem thử đất của người nước ngoài rốt cuộc thế nào, có thật sự vàng đầy đất không! Y học và điều dưỡng của họ thuộc hàng đỉnh nhất thế giới, em muốn tận mắt nhìn xem rốt cuộc chúng ta cách họ bao xa. Em từ chối Tiểu Triệu, không muốn sớm bước vào hôn nhân, cứ nghĩ là vì nhà cửa, vì tình cảm phai nhạt, thật ra không phải, bây giờ em mới thật sự hiểu rõ rồi.” Cô dẫn thơ của Vương Quốc Chân: “Phải đi về phía xa, đi về phía xa để khiến sinh mệnh rực rỡ hơn. Đi trên con đường gập ghềnh khúc khuỷu, trong mắt tuổi trẻ chứa đầy mộng tưởng cũng chứa đầy suy tư. Đời người ngắn ngủi, đường đời dài dằng dặc, ta đi tới và yêu mến từng cảnh sắc. Ta đi mãi không ngừng, và chính chúng ta đang đi cũng trở thành một cảnh sắc.”
Lời lẽ tràn đầy nhiệt huyết sục sôi.
Mẹ Thẩm nghe mà tức đến nỗi giận dữ: “Đi, đi, đi, mày không mệt, tao thì mệt rồi.”